Ακολουθεί άρθρο – επιστολή του Κοινωνιολόγου Αθανάσιου Παπαμιχάλη.
Μιλώντας για την πόλη που ζούμε δεν είναι εύκολο να έχουμε μια ολοκληρωμένη και επαρκή άποψη για τα προβλήματα που την απασχολούν, για την βιώσιμη ανάπτυξη και την ποιότητα ζωής των δημοτών. Απαιτείται ένα σύνολο δεδομένων επιστημονικά στοιχειοθετημένων. Διαθέσιμοι φυσικοί και ανθρώπινοι πόροι, απασχόληση και ευκαιρίες επιχειρείν, ευκαιρίες για τους νέους, εμπορική δραστηριότητα, υποδομές σε διάφορους τομείς, πολιτιστική ζωή και ένα σωρό άλλα προβλήματα της καθημερινότητας που μας απασχολούν.
Πάντως η εικόνα της πόλης των Μεγάρων είναι προβληματική, κατά γενική ομολογία. Στο πολεοδομικό κέντρο κυριαρχεί το παρκαρισμένο αυτοκίνητο, πεζόδρομοι που δεν είναι πεζόδρομοι, δημόσιοι χώροι καταλαμβάνονται από αυθαίρετες κατασκευές καταστημάτων τα οποία ηχο-ρυπαίνουν, νεοκλασικά κτίρια (δημόσια και ιδιωτικά) ασυντήρητα.
Προσδοκούμε αρχικά μια συνολική αναβάθμιση της εικόνας του κέντρου της πόλης με την εκτέλεση του έργου «ενοποίηση αρχαιολογικών χώρων» από το πρόγραμμα «Τρίτση». Αλλά και η πρώτη εικόνα στο μέτωπο της πόλης από τους διελαύνοντες την εθνική οδό είναι άσχημη.
Τα προβλήματα των δημοτών μιας πόλης, αλλά και μιας δημοτικής διοίκησης, δεν είναι δυνατόν να διατυπωθούν και να μελετηθούν σωστά χωρίς αναφορά στο εθνικό τους δομικό πλαίσιο.
Για να δούμε τι είδους αυτοδιοίκηση έχουμε στη χώρα μας και τι δυνατότητες έχει να σχεδιάσει και να κάνει έργο παραθέτουμε τις παρακάτω παραγράφους:
«Προβάλαμε την απαίτησή μας να γίνει επιτέλους πράξη μια ουσιαστική Διοικητική μεταρρύθμιση στο Κράτος και την Αυτοδιοίκηση, που θα στηρίζεται στην συνταγματική πρόβλεψη για Δήμους με διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια, σε ένα νέο, αποκεντρωμένο μοντέλο κρατικής λειτουργίας (άρθρα 101 και 102 του Συντάγματος) . Ένα νέο μοντέλο , που θα επιτρέπει στους δήμους να δίνουν άμεσες και πρακτικές λύσεις στα ζητήματα που αφορούν την καθημερινότητα των πολιτών κι όχι ένα μοντέλο όπως το σημερινό, που περιορίζει την Αυτοδιοίκηση, σε ρόλο διαχειριστή της μιζέριας.» (Ψήφισμα ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ ΚΕΔΕ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ 6-8 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2025)
«Πυρήνας της πολιτικής της Κυβέρνησης είναι ο συγκεντρωτισμός, που υπονομεύει ευθέως τα άρθρα 101 και 102 του Συντάγματος και τις αρχές της Ευρωπαϊκής Χάρτας Τοπικής Αυτονομίας. Οι Δήμοι μετατρέπονται από κύτταρα Δημοκρατίας σε εκτελεστικά παραρτήματα της Κεντρικής Διοίκησης. Αυτό δεν αποτελεί απλή διοικητική υποτίμηση· συνιστά καταστρατήγηση θεμελιωδών συνταγματικών αρχών και του ευρωπαϊκού κεκτημένου. Παρά τον συνεχή περιορισμό των πόρων και των αρμοδιοτήτων, οι Δήμοι εξακολουθούν να στηρίζουν τις τοπικές κοινωνίες – συχνά με μειωμένο προσωπικό, συρρικνωμένους προϋπολογισμούς και θεσμική επισφάλεια.
Την ίδια ώρα, η Κυβέρνηση πανηγυρίζει για «υπερ-πλεονάσματα» τα οποία, όπως έχει τεκμηριωθεί από τα ίδια τα κείμενα της ΚΕΔΕ, προέρχονται σε μεγάλο ποσοστό από παρακρατημένους πόρους της Αυτοδιοίκησης (5 δις ευρώ). Η πολιτική αυτή συνιστά θεσμικό και οικονομικό στραγγαλισμό… Η Δημοκρατία ξεκινά από τον Δήμο. Και όταν στραγγαλίζονται οι Δήμοι, στραγγαλίζεται και η Δημοκρατία…» (ψήφισμα της παράταξης «Αυτοδιοίκηση Τώρα» στο ίδιο συνέδριο της ΚΕΔΕ)
Άρα είναι δόκιμο να διακρίνουμε τις πολιτικές για το τι χρειάζεται η πόλη μας για να βαδίσει προς ένα καλύτερο αύριο σε πολιτικές εθνικού πλαισίου και πολιτικές τοπικού πλαισίου.
Α. Έργα με πόρους/παρεμβάσεις εθνικού πλαισίου:
Πάλι το ψήφισμα της ΚΕΔΕ στο συνέδριο του περασμένου Νοέμβρη λέει τα πράγματα με το όνομά τους:
«Θέλουμε πραγματική Αυτοδιοίκηση. Όχι Ετεροδιοίκηση.
Η Αυτοδιοίκηση του 21ου αιώνα χρειάζεται ικανούς, ισχυρούς και ανεξάρτητους Δήμους. Γι’ αυτό απαιτούμε αποκέντρωση, με ουσιαστική μεταφορά αρμοδιοτήτων και πόρων, για να μπορούμε να παράγουμε έργο χρήσιμο στους πολίτες.
Δεν μπορούν οι Δήμοι Να είναι οικονομικά βιώσιμοι, όταν λειτουργούν στα όριά τους, όταν οι λειτουργικές μας δαπάνες έχουν αυξηθεί πάνω από 1,5 δις ευρώ, σε σχέση με το 2019 και η επιπλέον χρηματοδότηση που μας δόθηκε στο διάστημα αυτό δεν ξεπερνά το ένα δισεκατομμύριο, δηλ. το ισοζύγιο όχι απλά είναι αρνητικό, αλλά και διαρκώς επιδεινούμενο. Δεν μπορούμε να είμαστε αποτελεσματικοί, αν δεν διαθέτουμε τα κατάλληλα οικονομικά και θεσμικά εργαλεία, αν δεν μπορούμε να δράσουμε και να παράγουμε έργο με βάση τις τοπικές ιδιαιτερότητες κι ανάγκες…Θέλουμε να παράγουμε αναπτυξιακές πολιτικές, που δημιουργούν ευημερία. Να ασκούμε αποτελεσματικές κοινωνικές παρεμβάσεις που εξασφαλίζουν αξιοπρέπεια. Να έχουμε τον πρώτο ρόλο και λόγο για την φυσιογνωμία και τα έργα προτεραιότητας στις πόλεις μας. Να έχουμε θεσμική και οικονομική αυτοτέλεια, για να λειτουργούμε με διαφάνεια κι αποτελεσματικότητα. Να παρέχουμε υπηρεσίες ποιότητας στους συμπολίτες μας.»
Με εθνικούς λοιπόν πόρους από τους παρακρατηθέντες του κεντρικού κράτους διεκδικούμε άμεσα τα παρακάτω:
Εκπόνηση στρατηγικής μελέτης ανάπτυξης (master plan) σε επίπεδο Περιφέρειας μετά από Περιφερειακό Συνέδριο στη Δ. Αττική ώστε η βιώσιμη ανάπτυξη να είναι εφικτή με τεκμηριωμένο σχεδιασμό και στοχευμένα μέτρα πολιτικής. Η μελέτη τουριστικής ανάπτυξης του Δήμου Μεγαρέων που πρόσφατα ανατέθηκε σε μελετητικό γραφείο θα πρέπει να ενταχθεί στον Περιφερειακό Σχεδιασμό.
Έργα πολεοδόμησης.
Το πολεοδομικό κέντρο των Μεγάρων θέλει αναδιοργάνωση για να επιλυθούν χρόνια προβλήματα και να γίνει λειτουργικό και σύγχρονο (διανοίξεις οδών βάσει σχεδίου πόλεως, πεζοδρόμηση 28ης Οκτωβρίου και άλλων οδών, νέοι χώροι στάθμευσης, κα.). Η μελέτη πολεοδόμησης του παραλιακού μετώπου (Βαρέα) και εκείνη της αλλαγής του ΓΠΣ σε περιοχές της Νέας Περάμου δρομολογούνται ήδη.
Ένταξη της μελέτης για τον Αναδασμό της Μεγαρικής αγροτικής γης στον προϋπολογισμό της Περιφέρειας Αττικής. Ο φάκελος με το αίτημα των ιδιοκτητών έχει παραδοθεί στις αρμόδιες υπηρεσίες από την ομάδα της Πρωτοβουλίας για τον Αναδασμό της Μεγαρικής αγροτικής γης (της οποίας είμαι μέλος και με τιμά) και το Δήμαρχο Π. Μαργέτη. Αναμένουμε. Περιττό νομίζω να αναφέρουμε τις τεράστιες προοπτικές του αναδασμού για την τοπική μας κοινωνία/οικονομία. Σε συνδυασμό με μια μελέτη αξιοποίησης υπόγειων υδάτων που συζητείται και άρδευσης του μεγαρικού κάμπου ο παραγόμενος πλούτος από την αγροτική εκμετάλλευση θα πολλαπλασιαστεί, προσφέροντας πολλές θέσεις εργασίας (και) σε νέους ανθρώπους, προσδίδοντας παραγωγική αυτάρκεια στην περιοχή μας.
Σύσταση Ενεργειακής Κοινότητας σε κάθε Δήμο αλλά και σε σχήματα συλλογικής αυτό-παραγωγής που θα μειώσει το κόστος ενέργειας και θα βοηθήσει και παραγωγούς αλλά και τα ευάλωτα νοικοκυριά από την ενεργειακή φτώχεια. Το Ευρωπαϊκό πλαίσιο repowereu plan (https://www.consilium.europa.eu/en/policies/repowereu-plan/) υπάρχει. Σήμερα η γραφειοκρατία εμποδίζει τη σύσταση κοινοτήτων!
Χρηματοδότηση Μελέτης/Κατασκευής Νέου Αρχαιολογικού Μουσείου Μεγάρων. Βάσει αρχικής αρχιτεκτονικής μελέτης (διπλωματική εργασία αν δεν κάνω λάθος) συμπολίτισσας που έχει έρθει στο φως της δημοσιότητας, ώστε να φιλοξενηθούν τα σπουδαιότατα Μεγαρικά αγάλματα – με προεξάρχον τη Νίκη των Μεγάρων – (βλ. σχ. Βιβλίο του καθηγητή Δεσπίνη, έκδοσης Δημοτικής Βιβλιοθήκης του 2010). Μια τέτοια υποδομή την αξίζει η πόλη μας, σε ανταπόδοση στην συμβολή της στην Ελληνική Ιστορία ως μια από τις σημαντικότερες πόλεις του αρχαίου κόσμου. Αυτό δεν σημαίνει βέβαια ότι η υπάρχουσα Αρχαιολογική Συλλογή των Μεγάρων δε πρέπει να αξιοποιηθεί και να αποτελέσει πρωταρχικό σημείο επίσκεψης των νέων κυρίως (ντόπιων και ξένων). Θα αναφερθώ σε επόμενο άρθρο.
Η πρόσφατη χρηματοδότηση του νέου κλειστού Γυμναστηρίου από το Υπ. Εσωτερικών (πρόκειται να προκηρυχθεί διαγωνισμός από το Δήμο), είναι μια ευχάριστη εξέλιξη για μία σημαντική αθλητική/πολιτιστική υποδομή της περιοχής μας. Δεν μηδενίζουμε τίποτα. Όμως ένα σύγχρονο Αρχαιολογικό Μουσείο είναι έργο άλλης τάξης από κάθε άποψη!
Άμεση χρηματοδότηση αποκατάστασης οδικού δικτύου στις πόλεις του Δήμου Μεγαρέων και έργων υποδομής στη ΒΙΠΑ Μεγάρων.
Ολοκλήρωση των ανασκαφικών αρχαιολογικών εργασιών στο μνημείο της Κρήνης του Θεαγένους για να αναδειχθεί πλήρως το μνημείο, καθώς και εκείνων με τα νέα σημαντικότατα ευρήματα στην περιοχή της π. Ερκίδας.
Άμεση ολοκλήρωση έργων αποχέτευσης λυμάτων και όμβριων υδάτων στην επέκταση του σχεδίου πόλης από την ΕΥΔΑΠ!
Να ξεμπλοκάρει επιτέλους η διαδικασία από τις αρμόδιες κρατικές υπηρεσίες για να ξεκινήσει ο Δήμος το έργο συντήρησης του νεοκλασικού Κυριακούλειο. Επίσης να βρεθεί χρηματοδότηση αναστύλωσης/συντήρησης και άλλων νεοκλασικών εμβληματικών κτιρίων της πόλης!
Φυσικά όλα τα παραπάνω δεν μπορούν να γίνουν σε μια μέρα. Ορισμένα είναι άμεσης προτεραιότητας. Άλλα είναι οραματικά ή/και μακροπρόθεσμα.
Γι’ αυτό στη δημόσια σφαίρα οφείλουμε ως πολίτες να τα λέμε, να τα συζητάμε, να τα διεκδικούμε.
Η δημόσια σφαίρα, είναι ο ενδιάμεσος χώρος ανάμεσα στην κοινωνία και το κράτος και η ισότιμη συμμετοχή, ο ανοιχτός, ορθολογικός και ποιοτικός διάλογος, η διαβούλευση, η ελεύθερη έκφραση συμβάλουν στη διαμόρφωση των απόψεων, της γνώμης και των πολιτικών επιλογών.
Και οι ελεύθερες και ορθολογικές επιλογές καθορίζουν την ποιότητα της Δημοκρατίας.
Σε επόμενο άρθρο θα επανέλθω με το κομμάτι που αφορά σε:
Β. Έργα και δράσεις με τις δικές μας δυνάμεις.
Αθανάσιος Παπαμιχάλης
