Ακολουθεί άρθρο – επιστολή του Αντώνη Υψηλάντη, εκδότη και πολιτευτή με το ΠΑ.ΣΟ.Κ – ΚΙΝ.ΑΛ. Δυτικής Αττικής.
Το αδιέξοδο που αντιμετωπίζουν οι αγρότες με το καθεστώς απασχόλησης εργατών γης είναι ένα θέμα που προβληματίζει έντονα τον αγροτικό κόσμο της χώρας, αλλά και της περιοχής μας.
Από τη μια πλευρά, το κράτος εντατικοποιεί τους ελέγχους για αδήλωτη εργασία και τη χρήση εργοσήμων, με αποτέλεσμα να πέφτουν βαριά πρόστιμα που πλήττουν καίρια τους παραγωγούς.
Από την άλλη, ακόμη και όσοι αγρότες ακολουθούν τη νόμιμη διαδικασία –πληρώνοντας εργόσημα– βλέπουν προβλήματα στην απόδοση των ασφαλιστικών δικαιωμάτων, αφού καταγγέλλεται ότι εργάτες δεν φαίνονται καταχωρημένοι στον ΕΦΚΑ.
Η κατάσταση επιδεινώνεται από την αβεβαιότητα γύρω από τους μετακλητούς εργάτες γης, καθώς η λήξη της προθεσμίας χωρίς παράταση απειλεί να αφήσει τα χωράφια χωρίς εργατικά χέρια, τη στιγμή που η συγκομιδή βρίσκεται στο αποκορύφωμά της.
Η ουσία είναι ότι οι παραγωγοί βρίσκονται «στριμωγμένοι» ανάμεσα στην ανάγκη να τρέξει η συγκομιδή για να μη χαθεί το προϊόν και στις ασφυκτικές γραφειοκρατικές και ασφαλιστικές απαιτήσεις, που δεν συνοδεύονται πάντα από διαφάνεια ή αποτελεσματικότητα και έλλειψη επικοινωνίας κυρίως από τον ΕΦΚΑ.
Ανάλυση της κατάστασης:
1. Έλλειψη εργατών γης
Η αγροτική παραγωγή στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό σε εργάτες γης, κυρίως αλλοδαπούς.
Η γραφειοκρατία γύρω από τις μετακλήσεις και τις παρατάσεις αδειών δημιουργεί κενά, ακριβώς στις κρίσιμες περιόδους συγκομιδής.
2. Προβλήματα με το εργόσημο
Θεωρητικά είναι το εργαλείο που εξασφαλίζει νομιμότητα και ασφαλιστική κάλυψη.
Στην πράξη υπάρχουν σοβαρές καταγγελίες ότι οι εισφορές δεν εμφανίζονται στον ΕΦΚΑ, με αποτέλεσμα οι εργάτες να μένουν χωρίς ιατροφαρμακευτική περίθαλψη.
3. Αυστηροί έλεγχοι χωρίς εναλλακτικές
Οι έλεγχοι από ΔΟΥ και ΕΦΚΑ στοχεύουν στην πάταξη της αδήλωτης εργασίας, αλλά χωρίς παράλληλη πρόβλεψη για την έλλειψη νόμιμων εργατών, απλώς «παγώνουν» την παραγωγή.
4. Κίνδυνος απώλειας παραγωγής
Καθυστερήσεις ακόμη και λίγων ημερών (π.χ. στη συγκομιδή της ελιάς) μπορεί να καταστήσουν το προϊόν μη εμπορεύσιμο, με άμεσες συνέπειες στο εισόδημα των παραγωγών.
Προτάσεις θεσμικών αλλαγών:
1. Βελτίωση του συστήματος εργοσήμου
Διαφάνεια και ψηφιοποίηση: οι εισφορές από το εργόσημο να εμφανίζονται άμεσα στο σύστημα του ΕΦΚΑ και να υπάρχει online έλεγχος για τον εργοδότη και τον εργαζόμενο.
Αυτόματη απόδοση ασφαλιστικής ικανότητας: με την εξόφληση του εργοσήμου να ενεργοποιείται αυτόματα η πρόσβαση σε ιατροφαρμακευτική περίθαλψη.
2. Σταθερό πλαίσιο για τους μετακλητούς εργάτες
Παράταση αδειών εργασίας με ταχείες διαδικασίες: δυνατότητα τρίμηνων ή εξαμηνιαίων παρατάσεων χωρίς νέα αίτηση από την αρχή.
Προβλεψιμότητα: οι προθεσμίες να ορίζονται με βάση τις περιόδους συγκομιδής, ώστε να μην αφήνονται αγρότες χωρίς εργατικά χέρια στην πιο κρίσιμη στιγμή.
3. Ευέλικτο καθεστώς για εποχική εργασία
Δημιουργία ειδικής κατηγορίας άδειας εργασίας εποχικού χαρακτήρα, με χαμηλότερο διοικητικό κόστος και ευκολότερη πρόσβαση.
Παράδειγμα: όπως γίνεται σε άλλες χώρες της ΕΕ (Ισπανία, Ιταλία), όπου οι εργάτες γης λαμβάνουν άδειες εισόδου πολλαπλών χρήσεων για την καλλιεργητική περίοδο.
4. Κίνητρα για νομιμοποίηση
Μείωση γραφειοκρατίας για όσους δηλώνουν εργάτες γης μέσω εργοσήμου.
Φορολογικά οφέλη (π.χ. έκπτωση στο κόστος εισφορών) για παραγωγούς που απασχολούν δηλωμένους εργάτες.
5. Συντονισμός Υπουργείων
Συνεργασία Υπουργείου Εργασίας, Υπουργείου Μετανάστευσης και Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης ώστε οι αποφάσεις για άδειες, εργόσημα και ελέγχους να μην είναι αποσπασματικές αλλά ενταγμένες σε ενιαίο σχέδιο.
Με λίγα λόγια, χρειάζεται ένα διπλό μέτωπο. Αφενός, αυστηρός έλεγχος της αδήλωτης εργασίας, αφετέρου, ένα λειτουργικό, αξιόπιστο και ευέλικτο πλαίσιο που επιτρέπει στους αγρότες να απασχολούν νόμιμα εργάτες χωρίς να κινδυνεύουν να χάσουν την παραγωγή τους.
Κλείνοντας και με βάση όλα όσα προανέφερα παραπάνω, προκύπτει το εύλογο ερώτημα: Τελικά θα επιλέξουμε την αγροτική παραγωγή ή με την πολιτική που ακολουθείται θα μπουν οι αγρότες και οι κτηνοτρόφοι στο καθεστώς ανεργίας, επιζητώντας το επίδομα του ΟΑΕΔ; Δύσκολη η απάντηση!
