Η Ρόζι, ο Ζακ και η Μυρτώ. Το Γοργονοχωριό, αυτό λοιπόν είναι το δίγλωσσο παραμύθι της συμπολίτισσας μας, Βασιλικής Ζάλη, η οποία ζεί και εργάζεται μόνιμα στην Αγγλία και εμπνευσμένη από τα τρία παιδιά της έγραψε το παραμύθι με αφορμή να προσφέρει με τον δικό της τρόπο σε μικρούς και μεγάλους αναγνώστες.
Λίγα λόγια για την συγγραφέα:
H Βασιλική Ζάλη Σηλ γεννήθηκε και μεγάλωσε στα Μέγαρα. Σπούδασε κλασική φιλολογία στην Αθήνα και στο Λονδίνο, και είναι Επίκουρη Καθηγήτρια Κλασικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο του Λίβερπουλ στην Αγγλία. Πάνω από δέκα χρόνια, συνεργάζεται στενά με αγγλικά σχολεία και φιλανθρωπικές οργανώσεις στη Βρετανία, με στόχο να ενισχύσει τα σχολικά προγράμματα σπουδών μέσω της διδασκαλίας του κλασικού πολιτισμού. Λάτρης της λογοτεχνίας, εμπνεύστηκε να γράψει τα δικά της παραμύθια όταν απέκτησε τα τρία της παιδιά, βλέποντας πόσες δυνατότητες δίνει η παιδική λογοτεχνία για δημιουργικότητα και φαντασία. Με τα βιβλία της, επιθυμεί να προσφέρει τόσο ψυχαγωγία όσο και σημαντικά μαθήματα ζωής, μέσα από συναρπαστικές ιστορίες που μπορούν να απολαύσουν μαζί μικροί και μεγάλοι αναγνώστες. Το δίγλωσσο παραμύθι της, Η Ρόζι, ο Ζακ και η Μυρτώ. Το Γοργονοχωριό / Rosie, Zac and Myrto. The Mermaid Village, είναι το πρώτο της παιδικό βιβλίο.
Η δημοσιογραφική ομάδα του Megaratv, συνομίλησε με την συγγραφέα διαδικτυακά, καταλήγοντας σε μια συνέντευξη μαθαίνοντας για το τι ώθησε την Κ. Ζάλη να γράψει το δικό της παραμύθι, τον ρόλο και το μήνυμα του βιβλίου της αλλά και μελλοντικά σχέδια.
–Τι σας ώθησε να γράψετε αυτή την ιστορία και πώς γεννήθηκε η ιδέα της «βουτιάς στον κόσμο της φαντασίας» για τα παιδιά;
Άρχισα να φτιάχνω τις δικές μου ιστορίες για παιδιά όταν έγινα μητέρα. Η συγκεκριμένη ιστορία ήταν η αγαπημένη των παιδιών μου κι έτσι αποφάσισα να κάνω το λογοτεχνικό μου ντεμπούτο με αυτήν. Ήθελα χαρακτήρες με τους οποίους τα παιδιά μου μπορούσαν να ταυτιστούν και μπόλικη περιπέτεια για να εξάψω το ενδιαφέρον και τη φαντασία τους. Οπωσδήποτε, ειδικά για μικρότερες ηλικίες χρειαζόμασταν και αρκετή δόση μαγείας. Η περιπέτεια εκτυλίσσεται στη θάλασσα γιατί λατρεύω τη θάλασσα και τον ήλιο – το φως του ήλιου με γεμίζει χαρά και αισιοδοξία, και το απέραντο γαλάζιο κάνει το μυαλό και τη φαντασία μου να ταξιδεύουν μακριά, πάνω και κάτω και πέρα από το νερό. Τα παιδιά μου τρελαίνονται εξίσου για τον ήλιο και τη θάλασσα, αλλά και τις βουτιές. Για αυτόν τον λόγο, θεώρησα ότι θα ήταν ιδανικό η πρώτη μου μεταφορική «βουτιά» στον κόσμο του παιδικού βιβλίου να γίνει με μια κυριολεκτική βουτιά των χαρακτήρων στον φανταστικό και μαγικό κόσμο του βυθού! Τα παιδιά μου λατρεύουν όλα τα ψαράκια και τα πλασματάκια της θάλασσας, φανταστικά και μη. Επιβαλλόταν, λοιπόν, να έχουμε πολλές-πολλές γοργόνες, αλλά κι έναν καρχαρία για να ενισχύσουμε το στοιχείο της περιπέτειας.
-Πόσο δύσκολο ήταν να «μεταφράσετε» ή να μεταφέρετε εικόνες και συναισθήματα στο δίγλωσσο κείμενο για παιδιά;
Δε θα έλεγα ότι η διαδικασία ήταν δύσκολη, γιατί λάτρεψα κάθε στιγμή. Ήταν, σίγουρα, μεγάλη πρόκληση και συνάμα απόλαυση. Μετάφραση λέξη προς λέξη από τη μια γλώσσα στην άλλη δεν μπορεί να γίνει. Το εγχείρημά μου ήταν πολύ απαιτητικό γιατί ήθελα να πετύχω δυο πράγματα ταυτόχρονα: από τη μια ήθελα να διατηρήσω τη φυσικότητα και τον αυθορμητισμό και στις δυο γλώσσες, και από την άλλη ήθελα η αγγλική μετάφραση να είναι όσο γίνεται πιο κοντά στο ελληνικό κείμενο. Κατά συνέπεια, άλλαζα λέξεις και εκφράσεις και στα αγγλικά αλλά και στα ελληνικά μέχρι τελευταία στιγμή για να αποδώσω τα ίδια νοήματα και στις δυο γλώσσες με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Έδωσα μεγάλη προσοχή στην ποικιλία των λέξεων, τα συνώνυμα, τους ιδιωματισμούς, τη δομή και τη στίξη των προτάσεων σε καθεμιά από τις δυο γλώσσες. Η παρουσίαση της μετάφρασης στο βιβλίο ήταν επίσης μια ιδιαίτερα σημαντική απόφαση. Μετά από πολλή σκέψη, απέρριψα την ιδέα του ελληνικού και αγγλικού κειμένου χωριστά σε αντικρυστές σελίδες, γιατί θεώρησα ότι κάτι τέτοιο δεν διευκολύνει την ανάγνωση. Έτσι, αποφάσισα να παρουσιάσω μικρότερα κομμάτια κειμένου στα ελληνικά κι από κάτω την αγγλική μετάφραση για να βοηθήσω, αλλά και να ενθαρρύνω, μικρούς αναγνώστες και αρχάριους στα ελληνικά ή στα αγγλικά. Αυτός ο τρόπος παρουσίασης των δύο γλωσσών βοηθά τον αναγνώστη να κατανοήσει καλύτερα την ιστορία και ταυτόχρονα καθιστά το βιβλίο ιδιαίτερα πρακτικό ως συμπληρωματικό διδακτικό υλικό. Οπωσδήποτε, στην όλη διαδικασία της μετάφρασης και της παρουσίασής της με βοήθησαν και τα παιδιά μου, ως φυσικοί ομιλητές της αγγλικής. Καθώς αντιπροσωπεύουν ένα σημαντικό κομμάτι του κοινού στο οποίο απευθύνεται η ιστορία μου, με βοήθησαν να εξετάσω διάφορες εναλλακτικές και έπαιξαν σημαντικό ρόλο στις τελικές επιλογές μου.
-Υπάρχει κάποιο μήνυμα που θα θέλατε να αφήσετε στους γονείς ή εκπαιδευτικούς που θα διαβάσουν το βιβλίο μαζί με τα παιδιά;
Ένα πολύ σημαντικό μήνυμα για όλους μας είναι ότι ποτέ κανείς δεν είναι πολύ μικρός ούτε πολύ μεγάλος για να ονειρευτεί, να κάνει τα όνειρά του πραγματικότητα και να πετύχει το ακατόρθωτο. Ούτε και για να μάθει μια ξένη γλώσσα. Η φαντασία και το παιγνίδι είναι κλειδιά για τη μάθηση. Όσον αφορά συγκεκριμένα μηνύματα, συναισθήματα και συμπεριφορές, πέραν της καλοσύνης, της φιλίας, της τόλμης και της συνεργασίας που αναδύονται από τις σελίδες του βιβλίου, θα ήθελα να εστιάσω στη σημασία της ενσυναίσθησης. Η ενσυναίσθηση μας βοηθά να μην βγάζουμε συμπεράσματα προτού βάλουμε τον εαυτό μας στη θέση του άλλου, προτού δούμε τα πράγματα από την δική του οπτική γωνία και κατανοήσουμε τα συναισθήματά του. Έτσι, θα μπορέσουμε να καταλάβουμε τους ανθρώπους, τον κόσμο κι όλα τα πλασματάκια του λίγο καλύτερα. Η ιστορία προβάλλει την ενσυναίσθηση όχι μόνο μέσα από την πλοκή, αλλά και μέσα από το στοιχείο της διγλωσσίας. Οι γλώσσες μας φέρνουν πιο κοντά. Μαθαίνοντας μια ξένη γλώσσα, ερχόμαστε σε επαφή με έναν άλλο πολιτισμό και σύστημα αξιών, με νέους
ανθρώπους, με έναν ολόκληρο καινούργιο κόσμο.
-Ζείτε στην Αγγλία αλλά κατάγεστε από τα Μέγαρα —παίζει κάποιο ρόλο ο τόπος καταγωγής σας στη συγγραφή σας;
Βεβαίως, τα Μέγαρα παίζουν καθοριστικό ρόλο: o τόπος, οι άνθρωποι, ο τρόπος ζωής. Ο ενθουσιασμός των δασκάλων μου καλλιέργησε μέσα μου το πάθος για τη γλώσσα και τη λογοτεχνία από πολύ νεαρή ηλικία. Η αγάπη και η γενναιοδωρία των δικών μου ανθρώπων, των φίλων κι όλης της κοινότητας μου χάρισαν όμορφα κι ανέμελα παιδικά χρόνια, γεμάτα παιγνίδι στις πλατείες, στις γειτονιές, στους δρόμους – εξακολουθώ να κρύβω ένα παιδί μέσα μου. Χάρη στις ομορφιές του τόπου μου, έμαθα να αγαπώ τους κάμπους, τη φύση, τον καθαρό αέρα, τον ήλιο και τη θάλασσα. Μέσα σε ένα τέτοιο περιβάλλον και δίπλα σε τέτοιους ανθρώπους, στην ελευθερία του παιγνιδιού και της φύσης, καλλιέργησα από μικρή ηλικία τη φαντασία μου και δεν έπαψα ποτέ να ονειρεύομαι. Όλα αυτά τα στοιχεία συνέβαλαν, κι εξακολουθούν να συμβάλλουν, ουσιαστικά στη διαδικασία της συγγραφής. Πάντα μου άρεσε να γράφω. Το συγκεκριμένο παραμύθι το δούλευα πολλά χρόνια, μέχρι που αποφάσισα ότι έπρεπε κάποια στιγμή να ανοίξει τα φτερά του και να ταξιδέψει. Η αγάπη μου για τη θάλασσα, βέβαια, βρήκε τρόπο να εκφραστεί μέσα από μια φανταστική περιπέτεια που εκτυλίσσεται στον βυθό. Όταν έγραφα το παραμύθι, φανταζόμουν ότι οι ήρωες κολυμπούσαν στη Βαρέα. Και μια πολύ μικρή αποκάλυψη (tiny spoiler alert) για να μην χαλάσουμε την έκπληξη: σε επόμενο βιβλίο που είναι στα σκαριά, τα Μέγαρα θα παίξουν πρωταγωνιστικό ρόλο…
–Τα δίγλωσσα παιδικά βιβλία είναι ακόμα λίγα στην Ελλάδα. Πώς αποφασίσατε να γράψετε τη «Ρόζι, τον Ζακ και τη Μυρτώ» σε δύο γλώσσες; Πόσο σημαντικό είναι αυτό;
Εμπνεύστηκα την ιδέα για το δίγλωσσο παραμύθι από τα παιδιά μου που είναι δίγλωσσα, μιλούν και ελληνικά και αγγλικά. Αυτά μου ζήτησαν αρχικά ιστορίες και στις δυο γλώσσες. Παιδικά βιβλία τέτοιου είδους δεν υπάρχουν πολλά δυστυχώς, και στην Αγγλία ήταν ακόμη πιο δύσκολο να τα προμηθευτούμε. Οπότε, αποφάσισα να φτιάξω εγώ αυτό που αναζητούσαμε και να το κάνω ακριβώς όπως το θέλαμε: μια φανταστική και διασκεδαστική περιπέτεια με ήρωες οικείους και με κείμενο καλογραμμένο και προσεγμένο, που να ρέει φυσικά και στις δυο γλώσσες και να περνά σημαντικά μηνύματα αβίαστα. Οπωσδήποτε πολύ σημαντική ήταν και η εικονογράφηση: ήθελα εικόνες με έντονο χρώμα και συναίσθημα που να παρασύρουν τον αναγνώστη και τον κάνουν να νιώθει πώς γίνεται κι αυτός ένα κομμάτι της ιστορίας και ταξιδεύει στον βυθό. Θεωρώ ότι ο συνδυασμός όλων αυτών των στοιχείων κάνει την εκμάθηση μιας ξένης γλώσσας παιγνίδι, εισάγει τον αναγνώστη στην ξένη λογοτεχνία από νωρίς και με ευχάριστο τρόπο, και εξάπτει την περιέργεια. Άμεση απόρροια όλων αυτών είναι η ενδυνάμωση του παιδιού, και του εκάστοτε αναγνώστη, και η ενίσχυση της αυτοπεποίθησης. Σκεφτείτε πόσο μεγάλο κατόρθωμα είναι για ένα παιδί – αλλά και για έναν μεγάλο – να μπορεί να διαβάζει, να καταλαβαίνει και να αφηγείται ιστορίες σε μια ξένη γλώσσα! Είναι πραγματικά ένα μαγικό συναίσθημα! Κι αν το παιδί είναι μικρό και δεν μπορεί να διαβάσει ακόμη, και μόνο το ότι εκτίθεται ακουστικά σε μια ξένη γλώσσα και εξοιξειώνεται με αυτή σιγά-σιγά είναι πάρα πολύ σημαντικό. Συν τοις άλλοις, οι γλώσσες είναι φορείς πολιτισμού και μας ανοίγουν παράθυρα σε καινούριους κόσμους, μας βοηθούν να κατανοήσουμε καλύτερα τους ανθρώπους και τον κόσμο γύρω μας, να ωριμάσουμε συναισθηματικά και να διευρύνουμε τους πνευματικούς μας ορίζοντες. Για όλους αυτούς τους λόγους, τα δίγλωσσα βιβλία είναι πολύτιμα εργαλεία, είτε τα διαβάζουμε στον ελεύθερο χρόνο μας είτε ως ιστοριούλες πριν τον ύπνο είτε στο σχολείο και το φροντιστήριο διαδραστικά για να πυροδοτήσουμε την περιέργεια και τη φαντασία των μαθητών. Η επαφή με ένα δίγλωσσο βιβλίο μπορεί, ακόμη, να βοηθήσει μικρούς και μεγάλους να ξεπεράσουν πιθανό δισταγμό να διαβάσουν εκτενέστερα κείμενα σε μια ξένη γλώσσα. Χρειαζόμαστε πολύ περισσότερα βιβλία που να συνδυάζουν τα ελληνικά όχι μόνο με τα αγγλικά, αλλά και με άλλες ξένες γλώσσες – ειδικά στην εποχή μας που υπάρχουν τόσες δίγλωσσες και πολύγλωσσες οικογένειες.
-Τι επόμενο λογοτεχνικό ή παιδικό έργο σκέφτεστε ή οραματίζεστε για το μέλλον;
Οι περιπέτειες της Ρόζι, του Ζακ και της Μυρτώς θα έχουν και συνέχεια. Ο στόχος είναι να φτιάξω ολόκληρη σειρά δίγλωσσων βιβλίων. Πέραν τούτου, υπάρχουν πολλές ιδέες που τις γυροφέρνω χρόνια στο μυαλό μου, καθώς και ιστορίες μισοτελειωμένες που τώρα πια έχουν ωριμάσει κι είναι ώρα να της ολοκληρώσω για να ανοίξουν κι αυτές τα φτερά τους. Στα άμεσα σχέδια μου είναι δύο φανταστικές ιστορίες για παιδιά και μια για εφήβους στα ελληνικά. Μου αρέσει πολύ να δοκιμάζω καινούρια πράγματα και να πειραματίζομαι, οπότε θα δούμε τι άλλο θα προκύψει στην πορεία…
Tο Γοργονοχωριό θα το βρείτε σε όλα τα βιβλιοπωλεία και στο e-shop του εκδoτικού εδώ: Το Γοργονοχωριό
